سندروم کوشینگ چیست؟

 سندروم کوشینگ یک اختلال هورمونی است که با قرار گرفتن بافتهای بدن برای مدت طولانی در معرض سطوح بالای هورمون کورتیزول ایجاد می شود. 

سندروم کوشینگ که گاهی به نام هایپرکورتیزولیسم نیز خوانده می شود، تقریبا نادر بوده و عمدتا بزرگسالان بین ۲۰ تا ۵۰ سال را درگیر می کند. افراد چاق، افرادی که از دیابت نوع ۲ رنج می برند، کسانی که گلوکز خون (قند خون) پایین و کنترل نشده دارند و همچنین افراد مبتلا به فشار خون بالا در معرض ابتلا به سندروم کوشینگ قرار دارند. 

علائم سندروم کوشینگ

علائم سندروم کوشینگ گوناگون بوده اما عمدتا افراد با اختلال وزن بالای بدن، صورت گرد شده، افزایش چربی اطراف گردن، دستها و پاهای نسبتا بلند شناخته می شوند. کودکان مبتلا به سندروم کوشینگ، به سمت چاق شدن و کاهش رشد بدن متمایل می شوند.

علائم دیگر در پوست ظاهر می شوند، پوست نازک و شکننده شده، به سادگی کبود می شود، به سختی بهبود می یابد، لک های بنفش یا صورتی  ممکن است روی شکم، ران ها، باسن، آرنج و سینه پدیدار شود.

افراد مبتلا به سندروم کوشینگ، استخوانهایشان ضعیف بوده و فعالیت های روتین مانند خم شدن، بلند کردن وسایل، بلند شدن از صندلی ممکن است منجر به کمر درد و شکستن دنده و ستون فقرات آنها شود.

سندروم کوشینگ

نشانه ها و علائم رایج دیگر عبارتند از:

  • خستگی شدید
  • ماهیچه های ضعیف
  • فشار خون بالا
  • گلوکز خون بالا
  • افزایش تشنگی و ادرار
  • بی قراری، اضطراب یا افسردگی
  • ساختار قوز مانند بین شانه ها

گاهی شرایط دیگر علائمی کاملا شبیه به سندروم کوشینگ را ایجاد می کنند و افراد دارای این اختلالات، افزایش غیر نرمال سطح هورمون کورتیزول را ندارند. برای مثال، سندروم متابولیک منجر به ایجاد علائم شبیه به سندروم کوشینگ می شود.

علت ایجاد سندروم کوشینگ چیست؟

سندروم کوشینگ هنگامی رخ می دهد که بافتهای بدن برای مدت طولانی در معرض سطح بالای کورتیزول باشند. افراد بسیاری مبتلا به سندروم کوشینگ می شوند که به علت مصرف هورمون های گلوکوکورتیکویید _ استروئید است که از لحاظ شیمیایی مشابه کوتیزول ها هستند، مانند پریدونیزون که برای آسم، آرتریت روماتوئید، لوپوس و سایر بیماری های التهابی مصرف میشود.

گلوکوکورتیکوئیدها برای سرکوب سیستم ایمنی بعد از انجام عمل پیوند مورد استفاده قرار میگیرد، تا بدن اندام جدید را مورد حمله قرار ندهد. افرادی که بدن آنها کوتیزول بسیار زیادی تولید می کند، نیز در معرض ابتلا به این سندروم قرار دارند.

ابتدا بخشی از مغر، که به اندازه ی یک حبه قند است و هیپوتالاموس نامیده میشود، هورمون کورتیکوتروپین (CRH) را به غده هیپوفیز آزاد می کند. CRH هیپوفیز را وادار به ترشح هومورن آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH) می کند که این هورمون تحریک کننده غدد آدرنال است. هنگامی که غدد آدرنال، که درست در بالای کلیه قرار دارند، ACTH را دریافت می کنند باعث آزادسازی کورتیزول به جریان خون میشوند.

کورتیزول فعالیت های حیاتی را در بدن بر عهده دارد، از جمله:

  • کمک به حفظ فشار خون و عملکرد بهتر قلب و عروق
  • واکنش التهابی سیستم ایمنی را کاهش میدهد.
  • ایجاد تعادل در تاثیرات انسولین، که گلوکز را برای تولید انرژی می شکند.
  • تنظیم متابولیسیم پروتئین ها، کربوهیدرات ها و چربی ها

یکی از مهمترین کارهایی که کورتیزول انجام می دهد، کمک به بدن برای واکنش به استرس ها است. زنان در ۳ ماهه آخر بارداری و ورزشکاران با فعالیت خیلی زیاد، سطوح بالایی از این هورمون را دارند. افرادی که از افسردگی، اعتیاد به الکل، سو تغذیه یا اختلالات پنیک رنج می برند نیز سطوح کوتیزول بالایی دارند.

 

سندروم کوشینگ

دلایل ایجاد سندروم کوشینگ

# تورم غده هیپوفیز

تورم غده ی هیپوفیز دلیل ایجاد ۷۰ درصد از سندروم های کوشینگ است. این تورم های خوش خیم و غیر سرطانی در غده هیپوفیز، باعث میشوند ACTH بیشتر ترشح شود. بیشتر افراد دارای سندروم کوشینگ، از ورم  غده  هیپوفیز رنج می برند. این نوع از سندروم کوشینگ در زنان دو برابر مردان رخ می دهد.

#سندروم ACTH اضطرابی

برخی تومورهای خوش خیم و یا اغلب تومورهای سرطانی که بیرون از غده هیپوفیز رشد می کنند، می توانند تولید کننده ACTH باشند. این شرایط به عنوان سندروم ACTH اضطرابی شناخته می شود. تومورهای ریوی دلیل بیش از نیمی از سندروم های ACRH اضطرابی بوده و مردان سه برابر بیشتر از زنان به بیماری تومورهای ریوی مبتلا می شوند.

# تومورهای آدرنال

شرایط غیر نرمال در غدد آدرنال، که اغلب ناشی از تومور آدرنال است، منجر به ایجاد سندروم کوشینگ می شود. تومورهای آدرنال ۴ یا ۵ برابر در زنان بیش از مردان رایج بوده و میانگین سن شروع این تومورها ۴۰ سالگی است. کارسینومای آدرنوکورتیکال (سرطان آدرنال) کمترین احتمال را برای ایجاد سندروم کوشینگ ایجاد می کند.

# سندروم کوشینگ خانوادگی

در بیشتر مواقع، سندروم کوشینگ ارثی نیست. با اینحال به طور نادری ممکن است سندروم کوشینگ به طور اکتسابی ایجاد شده باشد و تومورها در یک یا تعدادی غده اندوکراین ایجاد شوند. غدد اندوکریان هورمونها را به جریان خون وارد می کنند.

کودکان یا بزرگسالان  با داشتن بیماری آدرنال میکرونودولار پیگمانته، تومورهای کوچک تولید کننده کورتیزول در غدد آدرنال آنها ایجاد می شود. علاوه بر این، افرادی که دارای نئوپلازی مالتیپل نوع ۱ هستند، تومورهای ترشح کننده این هورمون، در پارتیروئید، پانکراس و هیپوفیز آنها رشد می یابد.

کورتیزول تست

تشخیص

تشخیص بر اساس مرور سابقه ی پزشکی بیمار، آزمایشات فیزیکی و تست های آزمایشگاهی انجام می شود. عکسبرداری با اشعه ایکس از غدد آدرنال یا هیپوفیز می تواند در موقعیت یابی تومورها موثر باشد.

# تست های مورد نیاز برای تشخیص سندروم کوشینگ

تنها تستهای آزمایشگاهی برای این کار کافی نبوده و معمولا چندین تست به انجام می رسد. سه تست رایج برای تشخیص سندرم کوشینگ شامل تست کورتیزول از ادرار پس از ۲۴ ساعت، اندازه گیری کورتیزول پلاسما در نیمه شب یا کورتیزول بزاق در انتهای شب و تست سرکوب دوز پایین دگزامتازون است. آزمایش دیگر، تست هورمون رها سازی کورتیکوتروپین دگزامتازون است.

جراحی

درمان سندروم کوشینگ

درمان بسته به دلیل ازدیاد کورتیزول داشته و ممکن است شامل جراحی، رادیوتراپی، شیمی درمانی، یا استفاده از داروهای مهار کننده کورتیزول باشد. اگر دلیل بیماری استفاده طولانی مدت از هورمونهای گلوکوکورتیکوتروئید برای درمان اختلالات دیگر باشد، پزشک می بایست به تدریج دوز دارو را به کافی ترین سطح کاهش داده تا اختلال را کنترل کند.

# تورم (آدنومای) هیپوفیز

درمانهای متعددی برای درمان آدنومای ترشح کننده ACTH در بیماری کوشینگ وجود دارد. گسترده ترین درمان مورد استفاده، خارج کردن تومور به واسطه عمل جراحی است که آدنوکتومی ترانسفنوئیدال نامیده می شود. درصد موفقیت این جراحی اگر توسط یک فرد خبره انجام گیرد، بیش از ۸۰ درصد می باشد. اگر جراحی با شکست مواجه شود یا تنها درمان موقت انجام شود، جراحی می تواند تکرار شده و اغلب نتایج خوبی نیز به دنبال دارد.

# تومورهای آدرنال

جراحی اساسی ترین درمان برای تورموهای خوش خیم و سرطانی غدد آدرنال است. بیماری آدرنال میکرونودولار پیگمانه اولیه و کمپلکس کارنی ارثی ( تومورهای اولیه قلبی که می توانند منجر به فعالیت بیش از حد اندوکرین و ایجاد سندروم کوشینگ شوند) نیاز است که از طریق جراحی از غدد آدرنال خارج شوند.

 

دکتر اعظم عرفانی فر متخصص داخلی ، فوق تخصص غدد و دیابت در تهران

برای پرسش از دکتر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.


سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر محمدی سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشین
    مادر من یه چند ماهی هست قند خونش نرمال نیست . ناشتا صد و خرده ای میاد و غیر ناشتا گاهی صد و خرده ای و گاهی ۷۰ یا ۴۰ و... که از طریق پزشک عمومی قرص مصرف میکند .
    میخواستم بدونم رژیم خاصی یا داروی خاصی هست که بشه به حد نرمال برگرده یا باید قرصاشو دائم بخوره؟
    ممنون میشم کمکم کنین.
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربر عرب سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام پاي مامانم دو ماهه زخم شده انايبيوتيك سپيرو فلاكسسين ٥٠٠ مصرف ميكنه زخم هنوز باقي و درد داره ولي قرمزي كم شده بهتر شده ولي خوب نشده چه كار كنم اول تاول بود كه زخم شد
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربر Unknown سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید
    ببخشید من 6ماهی میشه که پریودم مثل سابق نیست قبلا 5روز کاملا خونریزی داشتم و 2روز آخر لک میدیدم
    اما الان به موقع پریودم رو میشم و 1روز و نیم خونریزی تقریبا کمی دارم و بعدش فقط لک میبینم تا روز 5
    از طرفی تیرویید پر کار داشتم و 4ماهه دارو مصرف میکنم و از حالت پر کاری دراومده ولی پریودم تغییری نکرده آزمایش پرولاکتین و سونوگرافی رحم و تخمدان هم دادم و هیچ مشکلی نداشتم
    لازمه اینو بگم که از وقتی عقد کردم پریودم اینطور شد لطفا کمکم کنید
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربر وهاب یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    درمان تکرر ادرار در بیمار دیابتی چگونه هست
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام ابتدا بايد علت تكرر مشخص شود و سپس با توجه به علت زمينه اي درمان خاص خود صورت گيرد.چون تكرر در بيمار ديابتي مي تواند علل متعددي داشته باشد.
  • تصویر کاربر وهاب یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    آیا قارچ کامبوجا برای درمان دیابت تاثیری دارد
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام درمانهاي گياهي بسياري ممكنه براي ديابت توصيه شود ولي هيچ كدام از اينها بر مبناي مطالعات مبتني بر شواهد نيست و توصيه نمي شود شايد مثل قرص هاي سينامون پلاس كه تركيب كروم و دارچين هست به عنوان مكمل در كنار داروهاي ديابت داده شود ولي جزء درمان هاي توصيه شده در گايد لاينهاي جهاني نيست.
  • تصویر کاربر سجاد یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید خدمت شما. سجاد هستم 18 سال سن دارم و میشه گفت تقریبا چهار الی پنج ساله که مشکل بزرگی سینه رو دارم. پیش دو تا متخصص هم رفتم ایشون نظرشون این بود که با دارو قابل درمان نیست و حتما باید جراحی شه و ایناها... خواستم بپرسم کدوم روش از دو روش ذاکر بهتره و جراحیش کار جراح عمومیه یا نه جراح خاص خودشو داره؟؟!!
    با تشکر
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام ژنيكو ماستي معمولا در اقايان مي تونه در سن بلوغ ايجاد شود و برطرف مي شود واي اگه پايدار ماند و بافت فيبروزه تشكيل داد ديكه به درمان دارويي پاسخ نمي دهد بهتره از همكاران غدد مشورت بخواهيد اگه معتقد بودند كه قابل درمان دارويي نيست جهت جراحي به جراح برست يا پلاستيك مراجعه كنيد.
  • تصویر کاربر نسيم یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخير حضور شما.سرال من در خصوص سرطان تيروئيد هرتل سل هست.اينكه خطرناك هست؟مشخصات فرد مبتلا:آقايي در سال ٨٨ با ٢٣ سال سن مبتلا شدند.كل تيروئيد جراحي شد و بعدشم يد درماني شدند.سال ٩٢ مجدد جراحي شدند و يه سري توده ها تو گلو روئت شده بود.لطفا كمكم كنيد.واقعا با جست و جوي اينترنتي به جواب قطعي نرسيدم.طول عمر اين بيماران چطور هست؟جايي خوندم كه صرف نظر از نوع آناپلاستيك اين سرطان مشكلي براي بيمار ايجاد نميكنه و طول عمر طبيعي داره.البته ايشون مادرشون هم سال ٩٣ به دليل كانسر پاپيلري جراحي شدند.ممنون بابت وقتي كه صرف ميكنيد
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام خوشبختانه سرطان هاي پاپيلري تيروييد جزء كانسرهاي خوب هستند و پاسخ خوبي به درمان مي دهند طول عمرشان هم معمولا شبيه افراد نرمال هست ولي بدون داشتن دقيق اطلاعات و جواب پاتولوژي و ماركرهاي ازمايشگاهي در مورد اين فرد خاص و طول عمر نمي تونم اظهار نظر كنم از پزشكشان كه تو جريان بيماري هستند سوال بفرماييد.
  • تصویر کاربر مژگان جمعه ۱۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما من زني ٣٧ ساله هستم يك فرزند دارم مدتي است حالم خوش نيست و حس ميكنم تعادل ندارم حدود ٢.٥ ماه هم پريود نشدم ازمايش دادم fsh من ٧٦ بود عكس از ازمايش ميفرستم و انتي بادي هم حدود ١٧٩ به دكتر زنان مراجعه كردم گفت احتمال يائسگي زودرس وجود دارد دو تا پروزسترون زدم بعد ٩ روز پريود شدم اما خيلي كم و سبك به طوري كه فقط در حد لكه بود اما درد در كمر و دلم دارم دكتر جان توروخدا كمكم كنيد من چه مشكلي دارم ما از نظر ارثي هم در خانواده مان مشكل يائسگي زودرس نداشتيم ممكنه بخاطر مشكل غدد باشه ؟ اگر ممكنه بيام منو ويزيت كنين ممنونم
    1. تصویر کاربر جمعه ۱۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با سلام باتوجه به ازمايشات و شرح حال احتمال يايسگي زودرس مي تونه مطرح باشه ولي بايد مجدد ازمايش بديد و معاينه شويد تا تاييد نهايي شود و بعد از اون حتما بايد براتون درمان شروع شود.بهتره توسط يكي از همكاران غدد ويزيت شويد.در يك معتبر مجددا FSH چك شود.
  • تصویر کاربر بختیاری سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    مادرم 58 سالشه حدود یکماهه متوجه شدیم دیابت داره - قندش رو 750 بود که بیمارستان با انسولین قندش رو پایین آوردن الان قند ناشتاش رو 100 الی 130 هستش بعد از غذا هم تا حدود 170 الی 180 - اما عصرها قندش به حدود 200 الی 300 میرسه - با اینکه هم تحرک داره هم پرهیز غذایی علتش چی میتونه باشه ؟؟؟؟؟ روزی دوبار تزریق انسولین داره صبح 8 واحد رگولار 16 واحد انسولین شیری - عصر هم 6 واحد رگولار و 12 واحد شیری - لطفا راهنماییم کنید
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با سلام قطعا براي اين مشكل تحت نظر پزشك هستند بايد حتما يك چارت قند ٤تا٥نوبته به مدت چند روز چك كنيد و به رويت پزشك برسانيد احتمال زياد مادر شما به انسولين ظهر هم نياز دارند.كاش با توجه به اينكه تازه تشخيص داده شده است همكار محترم از قلم هاي انسولين تجويز مي كردند.
  • تصویر کاربر ز سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    روی سینه من جوشهایی وجود دارن که وقتی میخارونم خونی میشه ایا مربوط به سرطان سینه میشه
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با سلام اينها ربطي به سرطان ندارد ولي با توجه به سن(كه سن شما رو نمي دونم)فرد بايد به طور دوره اي حود را معاينه كند و اگه در حال حاضر نگران هستيد بايد توسط يك پزشك معاينه شويد تا نظر قطعي رو خدمتتون بگه.
درحال دریافت اطلاعات

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده

پرسش از دکتر