پرکاری غده تیروئید (هایپرتیروئیدیسم) چیست؟

هایپرتیروئیدیسم یکی از مشکلات تیروئید است. تیروئید یک غده ی کوچک و پروانه مانند در جلوی گردن میباشد. این غده هورمون هایی را تولید میکند و توسط آنها مصرف انرژی سلولهای بدن را تنظیم میکنند. در این مقاله به بررسی پرکاری غده تیروئید میپردازیم.

غده ی تیروئید سوخت و ساز بدن را از طریق آزادسازی دو هورمون  T3و T4 تنظیم میکند. هایپرتیروئیدیسم وقتی به وجود می آید که تیروئید مقدار بیش از حدی T3 ،T4 و یا هر دو را بسازد. تشخیص پرکاری تیروئید و درمان علت زمینه ای آن، میتواند علائم را بهبود دهد و از عوارض آن جلوگیری کند.

علل پرکاری غده تیروئید

مشکلات مختلفی میتوانند سبب هایپرتیروئیدیسم شوند. بیماری گریوز، شایعترین علت هایپرتیروئیدیسم است. این بیماری سبب تولید آنتی بادی هایی میشود، که تیروئید را تحریک کرده و باعث ترشح مقدار زیادی هورمون میشوند.

بیماری گریوز در خانم ها بیشتر از آقایان رخ میدهد. وجود این بیماری با سابقه ی خانوادگی ارتباط دارد و این نشان دهنده ی نقش ژنتیک در این بیماری است. اگر کسی از بستگان شما به این بیماری مبتلا است، حتما این موضوع را به پزشک خود بگویید.

دیگر علل پرکاری غده تیروئید عبارتند از:

  • ید اضافه، عنصر کلیدی
  • تیروئیدیت یا التهاب تیروئید، که باعث تخلیه ی T3 و T4 از تیروئید میشود.
  • تومورهای تخمدان و بیضه
  • تومور خوشخیم تیروئید یا غده ی هیپوفیز
  • مصرف مقدار زیادی T4 در مکمل های غذایی یا دارو ها

علائم پرکاری غده تیروئید

مقدار زیاد T3 و T4 یا هر دو میتواند باعث افزایش میزان سوخت و ساز بدن شود، به این حالت هایپرمتابولیک میگویند. زمانی که در حالت هایپرمتابولیک باشید، ممکن است دچار افزایش ضربان قلب، افزایش فشارخون و لرزش دست ها شوید. همچنین ممکن است دچار افزایش تعریق و عدم تحمل گرما نیز شوید.

هایپرتیروئیدیسم میتواند سبب افزایش تعداد دفعات اجابت مزاج، کاهش وزن، و پریودهای نامنظم در خانم ها شود. افزایش اندازه ی غده ی تیروئید به گونه ای که غده قابل مشاهده گردد، گواتر نامیده میشود که میتواند متقارن یا نامتقارن، گواتر کم کار یا گواتر پر کار باشد. ممکن است چشم های شما کمی بیرون بزنند، این حالت یکی از مواردی است که همراه بیماری گریوز بروز می یابد.

گواتر

دیگر علائم پرکاری غده تیروئید شامل موارد زیر میشود:

  • افزایش اشتها
  • مضطرب شدن
  • چشم پر از اشک
  • بی قراری
  • عدم توانایی در تمرکز
  • خستگی
  • ضربان قلب نامنظم
  • مشکلات مربوط به خوابیدن
  • موهای نازک و شکننده
  • خارش
  • ریزش مو
  • تهوع و استفراغ
  • بزرگ شدن سینه در مردان

در صورت بروز موارد زیر، باید فورا به پزشک مراجعه کرد:

  • سرگیجه
  • تنگی نفس
  • از دست دادن هوشیاری
  • ضربان قلب نامنظم و سریع

پرکاری غده تیروئید همچنین میتواند سبب فیبریلاسیون دهلیزی شود که یک آریتمی خطرناک است و همانند نارسایی احتقانی قلب میتواند باعث سکته شود.

پزشکان چگونه پرکاری غده تیروئید را تشخیص میدهند؟

قدم اول در تشخیص، دریافت یک سابقه ی پزشکی کامل و معاینه ی جسمی است که میتواند علائم شایع هایپرتیروئیدیسم را برای پزشک آشکار کند، مانند:

  • کاهش وزن
  • ضربان سریع قلب
  • افزایش فشار خون
  • بیرون زدگی چشم ها
  • غده ی تیروئید بزرگ

غده تیروئید

ممکن است آزمایش های دیگری نیز درخواست شود، این آزمایش ها شامل:

آزمایش کلسترول

ممکن است پزشک شما نیاز داشته باشد که میزان کلسترول شما را ارزیابی کند. کلسترول پایین میتواند نشانه ای از بالا بودن میزان سوخت و ساز باشد.

آزمایش T4 ،T4 آزاد و T3

این آزمایش مقدار هورمون های تیروئیدی در بدن را اندازه گیری میکند.

آزمایش هورمون تحریک کننده ی غده ی تیروئید

هورمون TSH یک هورمون هیپوفیزی بوده که باعث تحریک تیروئید و ساخت هورمون های آن میشود. زمانی که هورمون های تیروئید شما طبیعی یا بالا باشند، باید هورمون TSH شما پایین باشد. پایین بودن غیرطبیعی TSH میتواند اولین علامت پرکاری غده تیروئید باشد.

آزمایش تری گلیسیرید

در این آزمایش پایین بودن تری گلیسیرید، میتواند نشانه ی افزایش میزان سوخت و ساز بدن باشد.

اسکن تیروئید و جذب آن

این آزمایش به پزشک شما اجازه میدهد که ببیند آیا تیروئید شما پرکار است یا خیر. این آزمایش نشان میدهد که تمام تیروئید، یا یک ناحیه خاص از آن مسبب پرکاری تیروئید میباشد.

 سونوگرافی

سونوگرافی

سونوگرافی میتواند اندازه ی تمام تیروئید را نشان دهد، همانگونه که میتواند وجود هر گونه توده را در آن نمایش دهد. پزشکان همچنین میتوانند از سونوگرافی برای تشخیص این که توده جامد یا کیستی است، استفاده کنند.

سی تی و ام آر آی

این دو آزمایش میتوانند نشان دهند که وجود یک تومور در هیپوفیز علت بیماری است یا خیر.

درمان پرکاری غده تیروئید

داروها

داروهای ضد تیروئید مانند متی مازول، تولید هورمون در غده ی تیروئید را متوقف میکند. این یک درمان شایع است.

ید رادیواکتیو

ید رادیواکتیو برای بیش از ۷۰ درصد بزرگسالان مبتلا به هایپرتیروئیدیسم تجویز میشود. این کار باعث تخریب موثر سلول های سازنده ی هورمون ها میشود.

عوارض جانبی شایع شامل خشکی دهان، خشکی چشم ها، گلودرد و تغییر در جواب دیگر آزمایش هاست. در زمان های اولیه بعد از دریافت دارو، بهتر است در برخورد با دیگران احتیاط کنید، تا از انتشار امواج رادیواکتیو به دیگر جلوگیری شود.

جراحی

ممکن است قسمتی از غده یا تمام آن در جراحی برداشته شود. بعد از آن شما باید از مکمل هورمون های تیروئیدی استفاده کنید تا از کم شدن مقدار هورمون های تیروئیدی جلوگیری کنید.

هچنین بتابلاکرها مانند پروپرانولول میتوانند باعث کنترل افزایش ضربان قلب، تعریق، بی قراری و فشار خون بالا  شوند. اکثر افراد به این درمان ها پاسخدهی خوبی دارند.

برای بهبود علائم چه کارهایی میتواند انجام داد؟

داشتن یک رژیم غذایی مناسب، با تمرکز بر روی کلسیم و سدیم آن اهمیت دارد. با پزشک خود برای تهیه ی یک رژیم سالم، مکمل های طبیعی و ورزش صحبت کنید.

پرکاری غده تیروئید میتواند باعث تضعیف و نازکی استخوان ها شود و در نهایت باعث پوکی استخوان شود. مصرف مکمل ویتامین دی و کلسیم در هنگام درمان و بعد از آن میتواند باعث تقویت استخوان ها شود. پزشک شما میتواند مقدار مصرفی روزانه ی ویتامین دی و کلسیم را یرای شما مشخص کند.

پزشکتان ممکن است شما را به یک فوق تخصص غدد ارجاع دهد، شخصی که تخصص او درمان سیستم های هورمونی بدن است. تنش و عفونت میتواند سبب توفان تیروئیدی شود. توفان تیروئیدی زمانی اتفاق می افتد که مقدار بسیار زیادی هورمون های تیروئیدی از تیروئید آزاد شده و سبب ایجاد ناگهانی علائم بسیار شدید میشوند.

 

دکتر اعظم عرفانی فر متخصص داخلی ، فوق تخصص غدد و دیابت در تهران

برای پرسش از دکتر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.


سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر محمدی سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشین
    مادر من یه چند ماهی هست قند خونش نرمال نیست . ناشتا صد و خرده ای میاد و غیر ناشتا گاهی صد و خرده ای و گاهی ۷۰ یا ۴۰ و... که از طریق پزشک عمومی قرص مصرف میکند .
    میخواستم بدونم رژیم خاصی یا داروی خاصی هست که بشه به حد نرمال برگرده یا باید قرصاشو دائم بخوره؟
    ممنون میشم کمکم کنین.
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربر عرب سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام پاي مامانم دو ماهه زخم شده انايبيوتيك سپيرو فلاكسسين ٥٠٠ مصرف ميكنه زخم هنوز باقي و درد داره ولي قرمزي كم شده بهتر شده ولي خوب نشده چه كار كنم اول تاول بود كه زخم شد
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربر Unknown سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید
    ببخشید من 6ماهی میشه که پریودم مثل سابق نیست قبلا 5روز کاملا خونریزی داشتم و 2روز آخر لک میدیدم
    اما الان به موقع پریودم رو میشم و 1روز و نیم خونریزی تقریبا کمی دارم و بعدش فقط لک میبینم تا روز 5
    از طرفی تیرویید پر کار داشتم و 4ماهه دارو مصرف میکنم و از حالت پر کاری دراومده ولی پریودم تغییری نکرده آزمایش پرولاکتین و سونوگرافی رحم و تخمدان هم دادم و هیچ مشکلی نداشتم
    لازمه اینو بگم که از وقتی عقد کردم پریودم اینطور شد لطفا کمکم کنید
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۱۹ تیر ۹۷( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربر وهاب یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    درمان تکرر ادرار در بیمار دیابتی چگونه هست
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام ابتدا بايد علت تكرر مشخص شود و سپس با توجه به علت زمينه اي درمان خاص خود صورت گيرد.چون تكرر در بيمار ديابتي مي تواند علل متعددي داشته باشد.
  • تصویر کاربر وهاب یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    آیا قارچ کامبوجا برای درمان دیابت تاثیری دارد
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام درمانهاي گياهي بسياري ممكنه براي ديابت توصيه شود ولي هيچ كدام از اينها بر مبناي مطالعات مبتني بر شواهد نيست و توصيه نمي شود شايد مثل قرص هاي سينامون پلاس كه تركيب كروم و دارچين هست به عنوان مكمل در كنار داروهاي ديابت داده شود ولي جزء درمان هاي توصيه شده در گايد لاينهاي جهاني نيست.
  • تصویر کاربر سجاد یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید خدمت شما. سجاد هستم 18 سال سن دارم و میشه گفت تقریبا چهار الی پنج ساله که مشکل بزرگی سینه رو دارم. پیش دو تا متخصص هم رفتم ایشون نظرشون این بود که با دارو قابل درمان نیست و حتما باید جراحی شه و ایناها... خواستم بپرسم کدوم روش از دو روش ذاکر بهتره و جراحیش کار جراح عمومیه یا نه جراح خاص خودشو داره؟؟!!
    با تشکر
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام ژنيكو ماستي معمولا در اقايان مي تونه در سن بلوغ ايجاد شود و برطرف مي شود واي اگه پايدار ماند و بافت فيبروزه تشكيل داد ديكه به درمان دارويي پاسخ نمي دهد بهتره از همكاران غدد مشورت بخواهيد اگه معتقد بودند كه قابل درمان دارويي نيست جهت جراحي به جراح برست يا پلاستيك مراجعه كنيد.
  • تصویر کاربر نسيم یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و وقت بخير حضور شما.سرال من در خصوص سرطان تيروئيد هرتل سل هست.اينكه خطرناك هست؟مشخصات فرد مبتلا:آقايي در سال ٨٨ با ٢٣ سال سن مبتلا شدند.كل تيروئيد جراحي شد و بعدشم يد درماني شدند.سال ٩٢ مجدد جراحي شدند و يه سري توده ها تو گلو روئت شده بود.لطفا كمكم كنيد.واقعا با جست و جوي اينترنتي به جواب قطعي نرسيدم.طول عمر اين بيماران چطور هست؟جايي خوندم كه صرف نظر از نوع آناپلاستيك اين سرطان مشكلي براي بيمار ايجاد نميكنه و طول عمر طبيعي داره.البته ايشون مادرشون هم سال ٩٣ به دليل كانسر پاپيلري جراحي شدند.ممنون بابت وقتي كه صرف ميكنيد
    1. تصویر کاربر یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 6 ماه پیش)
      با سلام خوشبختانه سرطان هاي پاپيلري تيروييد جزء كانسرهاي خوب هستند و پاسخ خوبي به درمان مي دهند طول عمرشان هم معمولا شبيه افراد نرمال هست ولي بدون داشتن دقيق اطلاعات و جواب پاتولوژي و ماركرهاي ازمايشگاهي در مورد اين فرد خاص و طول عمر نمي تونم اظهار نظر كنم از پزشكشان كه تو جريان بيماري هستند سوال بفرماييد.
  • تصویر کاربر مژگان جمعه ۱۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما من زني ٣٧ ساله هستم يك فرزند دارم مدتي است حالم خوش نيست و حس ميكنم تعادل ندارم حدود ٢.٥ ماه هم پريود نشدم ازمايش دادم fsh من ٧٦ بود عكس از ازمايش ميفرستم و انتي بادي هم حدود ١٧٩ به دكتر زنان مراجعه كردم گفت احتمال يائسگي زودرس وجود دارد دو تا پروزسترون زدم بعد ٩ روز پريود شدم اما خيلي كم و سبك به طوري كه فقط در حد لكه بود اما درد در كمر و دلم دارم دكتر جان توروخدا كمكم كنيد من چه مشكلي دارم ما از نظر ارثي هم در خانواده مان مشكل يائسگي زودرس نداشتيم ممكنه بخاطر مشكل غدد باشه ؟ اگر ممكنه بيام منو ويزيت كنين ممنونم
    1. تصویر کاربر جمعه ۱۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با سلام باتوجه به ازمايشات و شرح حال احتمال يايسگي زودرس مي تونه مطرح باشه ولي بايد مجدد ازمايش بديد و معاينه شويد تا تاييد نهايي شود و بعد از اون حتما بايد براتون درمان شروع شود.بهتره توسط يكي از همكاران غدد ويزيت شويد.در يك معتبر مجددا FSH چك شود.
  • تصویر کاربر بختیاری سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    مادرم 58 سالشه حدود یکماهه متوجه شدیم دیابت داره - قندش رو 750 بود که بیمارستان با انسولین قندش رو پایین آوردن الان قند ناشتاش رو 100 الی 130 هستش بعد از غذا هم تا حدود 170 الی 180 - اما عصرها قندش به حدود 200 الی 300 میرسه - با اینکه هم تحرک داره هم پرهیز غذایی علتش چی میتونه باشه ؟؟؟؟؟ روزی دوبار تزریق انسولین داره صبح 8 واحد رگولار 16 واحد انسولین شیری - عصر هم 6 واحد رگولار و 12 واحد شیری - لطفا راهنماییم کنید
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با سلام قطعا براي اين مشكل تحت نظر پزشك هستند بايد حتما يك چارت قند ٤تا٥نوبته به مدت چند روز چك كنيد و به رويت پزشك برسانيد احتمال زياد مادر شما به انسولين ظهر هم نياز دارند.كاش با توجه به اينكه تازه تشخيص داده شده است همكار محترم از قلم هاي انسولين تجويز مي كردند.
  • تصویر کاربر ز سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    روی سینه من جوشهایی وجود دارن که وقتی میخارونم خونی میشه ایا مربوط به سرطان سینه میشه
    1. تصویر کاربر سه شنبه ۴ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با سلام اينها ربطي به سرطان ندارد ولي با توجه به سن(كه سن شما رو نمي دونم)فرد بايد به طور دوره اي حود را معاينه كند و اگه در حال حاضر نگران هستيد بايد توسط يك پزشك معاينه شويد تا نظر قطعي رو خدمتتون بگه.
درحال دریافت اطلاعات

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده

پرسش از دکتر